Roy H. Schoeman

De komst van de Messias is de centrale gedachte van het jodendom. Hiervan getuigen consequent de profetieën van het Oude Testament, het Nieuwe Testament, de Talmoed, de middeleeuwse Joodse wijsgeren en de traditionele Joden van onze tijd.

Neem bijvoorbeeld het volgende citaat uit het traktaat ‘Onderwijzing over de Messias’, gepubliceerd door Chabad, één van de grootste chassidische groepen: 

Keek je uit naar de verlossing?

“Geloof in het tijdperk van de Messias heeft de Joodse natie begeleid vanaf haar vroegste begin. Talloze keren wordt het genoemd in de Thora, in de geschriften van de profeten en in Misjna en Talmoed. Maimonides heeft het als leerstuk opgenomen in zijn ‘13 geloofsprincipes’ die de basis vormen van het joodse geloof: “Ik geloof met een volledig vertrouwen in de komst van de Mosjiach[1], en, ook al blijft hij uit, toch verwacht ik iedere dag zijn komst.” Veel gemeenten zeggen het voorgaande als afsluiting van het dagelijkse ochtendgebed.

Het geloof in de verlossing doortrekt ons rijke erfgoed. Onze gebeden zijn vol verwijzingen naar de Mosjiach en de Nieuwe Tijd. Zes van de negentien dankzeggingen van het achttiengebed zijn gewijd aan de ge’oelah (גְּאֻלָּה - verlossing): de inzameling van de ballingen, de herinstallatie van het Sanhedrin en de herbouw van Jeruzalem en de tempel, de komst van de Messias, zijn herstel van Davids oorspronkelijke macht etc.. Drie keer per dag bidden we: ‘Doe spoedig de spruit van David bloeien en vergroot zijn macht door Uw verlossing, want wij hopen op Uw verlossing, iedere dag.’

ge’oelah - גְּאֻלָּה

Het is niet alleen een deugd om de Mosjiach te verwachten, het is ook een godsdienstige verplichting. Daarom bepaalde Rambam (Maimonides) dat iemand die niet gelooft in de komst van de Mosjiach en hier niet verlangend naar uitziet in feite de hele Thora ontkent - die zijn komst expliciet belooft - en alle profeten, van Mozes tot en met Maleachi (Hilchot Melachim 11:1). Sommige geleerden beschouwen dit principe zelfs als een integraal onderdeel van het eerste van de tien geboden. Daarom is één van de eerste vragen die op de Dag van het Oordeel gesteld wordt: ‘Keek je uit naar de verlossing?’” - Shabbat 31a.[2]

De Messias in het Oude Testament

In het Oude Testament staan heel wat profetieën over de Messias. Sommige kondigen alleen aan dat er een Messias zal zijn, dat hij zal afstammen van David en dat hij Israël zal herstellen. De aard van dit herstel wordt verschillend beschreven. Soms lijkt het een kwestie van teruggave van de soevereiniteit aan de natie, andere keren gaat het om de terugkeer van vrede en rust; regelmatig ook wordt de vernieuwing van de relatie van het volk met God beloofd.

Andere profetieën geven details over het leven en de dienst van de komende Messias - dat hij afkomstig is uit Bethlehem, geboren wordt uit een maagd, zieken zal genezen, het gezicht aan blinden zal geven, enzovoorts. Er zijn ook voorzeggingen van zijn verzoenend sterven voor de zonden van anderen en zelfs details van zijn lijden en dood.

De Messias in de rabbijnse literatuur

In de Talmoed wordt uitvoerig gediscussieerd over het moment dat de Messias zal verschijnen. De precieze tijd is alleen niet bekend, want “Drie dingen komen bij verrassing: de Messias, een gevonden voorwerp en een schorpioen.” - Sanhedrin 97a

Op de vraag wat er gaat gebeuren nadat de Messias gekomen is, geven de geleerden verschillende antwoorden en “iedere poging om de joodse gedachten hierover te systematiseren legt hen een orde en consistentie op die ze eenvoudigweg niet hebben.” (G. Moore)

Joseph Klausner zegt iets vergelijkbaars in ‘The Messianic idea in Israel’: “Overal in de nabijbelse literatuur worden de Messiaanse tijd, het leven na de dood en de nieuwe wereld die volgt op de opstanding van de doden door elkaar gehaald. Voor het leven na de dood en de nieuwe wereld kent de rabbijnse literatuur slechts één uitdrukking: ‘de komende wereld’ (olam haba - עוֹלָם הַבָּא).

olam haba - עוֹלָם הַבָּא

Pas in de 12e eeuw was het Maimonides die het verschil tussen de Messiaanse tijd en de uiteindelijk verlossing probeerde op te helderen. Hij schreef in Mishneh Torah: “de uiteindelijke en volmaakte beloning, de definitieve, onafgebroken, niet verminderende zegen is het leven tijdens de komende wereld. De Messiaanse tijd daarentegen wordt werkelijkheid in déze wereld die zijn normale loop zal behouden, met dat verschil dat de onafhankelijkheid aan Israël hersteld zal worden en de politieke onderdrukking zal ophouden.

De twee Messiassen

De Oudtestamentische profetieën over de Messias zijn zo verschillend dat de Talmoedgeleerden dachten dat er sprake is van twee Messiassen: de Messias ben Josef, die verslagen wordt door zijn vijanden en sterft, en de Messias ben David die Israël naar zijn uiteindelijk overwinning leidt.

De titel zoon van Jozef is treffend wanneer we het leven van Jozef in het Oude Testament vergelijken met dat van Jezus. Jozef werd als slaaf verkocht naar Egypte om later, overeenkomstig Gods plan, zijn volk te redden van de hongersnood door het van brood te voorzien.

Ook Jezus werd een dienstknecht, een slaaf in het 'Egypte' van de zondige staat van de mens. Hij deed dit om mensen te redden door hen te voeden met het echte, leven schenkende brood van zijn leven. Degene die van dit brood, dat afkomstig is uit de hemel, eet, zal niet sterven maar voor altijd leven. - Joh. 6:48-58

De titel ‘Messias ben David’ - zoon van David - is even toepasselijk voor Jezus’ tweede komst als Messias ben Josef voor zijn eerste komst. Koning David was een voorafschaduwing van de Messias. Zoals David regeerde in Jeruzalem zal Jezus in heerlijkheid regeren in het Nieuwe Jeruzalem. Dit is de stad die beschreven wordt in Openbaring 21 en 22. Enkele verzen:

“En hij toonde mij de heilige stad Jeruzalem, neerdalende uit de hemel van God, die de heerlijkheid van God had. En de troon van God en van het Lam zullen daarin zijn.”

Uit: Roy H. Schoeman, Salvation is from the Jews (2003).

[1] Mosjiach is de Asjkenazische uitspraak van Masjiach, Hebreeuws voor Messias.

[2] Ook het Nieuwe Testament benadrukt het grote belang van het uitzien naar de komst van de Messias, bijvoorbeeld in de gelijkenis van de vijf wijze en de vijf dwaze maagden (red.).

Dit artikel is afkomstig uit het maandblad Hadderech van juli-augustus 2025